O Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia (NO da Península Ibérica) está constituido por catro arquipélagos: Cíes, Ons, Sálvora e Cortegada, formados durante o Holoceno, posteriormente ó último periodo glacial (fai 8000-9000 anos). Coa formación das illas, tres especies de anfibios (Salamandra salamandra, Lissotriton boscai e Discoglossus galganoi) permaneceron illadas das poboacións costeiras máis próximas. Esta recente insularidade das poboacións de anfibios proporciona una boa oportunidade para estudia-los procesos evolutivos particulares que ocorren nas illas, caracterizar xenética e morfológicamente as pobpacións insulares e determina-las presións antrópicas locales que ameazan a persistencia dos anfibios nestas pequenas poboacións prósimas á costa. Neste artígo resumimo-los resultados e conclusións do traballo realizado durante 2004-2006, co objectivo de: i) determina-lo estado das poboacións de anfibios nas illas atlánticas; ii) levar a cabo análises filoxenéticas das poboacións vivíparas insulares e poboacións vivíparas e ovovivíparas de interior para coñece-la orixe do viviparismo nas píntegas do Parque Nacional; iii) caracterizar mediante análises morfolóxicas e xenéticas as poboacións insulares, comparándoas con poboacións de interior e iv) indica-las principais ameazas dos anfibios, posiblemente responsables de anteriores extincións nas illas. Señalamos así mesmo as accións prioritarias necesarias para evitar ou minimiza-las ameazas locais e mante-las poboacións de anfibios insulares no futuro.

Species that contain populations with different reproductive modes offer excellent opportunities to study the transition between such strategies.Salamandra salamandra(Linnaeus, 1758) is one of two species within theSalamandra–Lyciasalamandraclade which displays two reproductivemodes simultaneously. Along theS. salamandradistribution, the common reproductive mode is ovoviviparity although the species also hasviviparous populations in the northern Iberian Peninsula. The occurrence of viviparity has recently been reported in two small offshore islandpopulations on the Atlantic coast (NW Iberia), which originated after the last glacial period (8000–9000 years ago). In this paper, we analysedovoviviparous, hybrid and viviparous populations (inland and mainland) from 17 localities across the northern Iberian Peninsula using twomitochondrial markers (CytbandCOI,c. 1100 bp). Phylogenetic and phylogeographic analyses highly support that viviparity arose as anevolutionary novelty in theS. salamandraisland populations and that viviparous populations are therefore not monophyletic. The recentinsularity of Atlantic island populations leads us to conclude that the transition from ovoviviparity to viviparity can happen in a very short-timespan. Additionally, to determine the likely source of this evolutionary transition, we discuss how ecological pressures could have an effect on themaintenance of the ovoviviparous reproductive mode. Hence, taking into account the results of this study, we propose the consideration of theisland populations as an evolutionary unit for conservation purposes.

O lagarto arnal ( Timon lepidus) mantén poboacións de gran interese en varias illas, tanto polo seu status de conservación como polas particulares interaccións ecolóxicas que nelas desenvólvense. No caso do Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia, esta especie convive cunha importante colonia de cría de gaivota patiamarilla ( Larus michahellis). Desde o ano 2009 ata 2015 detectamos neste Parque Nacional sete casos de consumo de T. lepidus por L. michahellis. Trátase dunha conduta nunca antes documentada e de recente aparición, que podería estar relacionada cos efectos que o peche de entulleiras e a redución de descartes pesqueiros están a ter nesta especie de gaivota. O carácter ocasional desta depredación non fai esperar efectos apreciables nestas poboacións insulares de lagarto arnal.